Transformatie Sint-Petrus’ Bandenkerk tot mfa Het Huis van Son, Son

Zenzo Maatschappelijk Vastgoed en haar partners bouwbedrijf Van de Ven, Quinta Ingenieursbureau en LA | Architecten Ingenieurs, bieden de gemeente Son en Breugel van harte aan om de Sint-Petrus’ Bandenkerk om te bouwen tot het Huis van Son; een levendig, functioneel, bruisend dorpshuis voor alle inwoners van Son. Door het bundelen van verschillende functies en gebruikers ontstaat een spetterend gebouw met veel dynamiek, dat intensief gebruikt wordt en dat qua maatschappelijk gebruik, draagvlak én qua exploitatie de gemeente het beste biedt. Maar bovenal is en blijft het Huis van Son in al z’n slimme combinaties van functies een huis voor de hele Sonse gemeenschap; een warm, uitnodigend dorpshuis.

De stedenbouw

De Sint-Petrus’ Bandenkerk is oorspronkelijk alleen gericht op het kerkplein, terwijl het leven in Son en Breugel zich meer afspeelt aan de Nieuwstraat tussen Raadhuisplein en Kerkplein. Hier heeft de kerk momenteel nog een vrij gesloten karakter.

In ons plan voor het Huis van Son verandert de zijde naar de Nieuwstraat in een overdekte foyer, met de levendigheid van een overdekte markthal. Samen met het voorste deel van de Sint-Petrus’ Bandenkerk vormt dit de nieuwe multifunctionele ontmoetings- en belevingswereld.

De bestaande entree van de kerk wordt open en transparant gemaakt. De kerk krijgt met de nieuwe aanbouw en de bestaande entree een venster naar het kerkplein en naar de Nieuwstraat. Zo wordt het Huis van Son heel natuurlijk verbonden met het pand waar nu het Vestzaktheater en de bibliotheek zijn ondergebracht, zodat eventuele toekomstige invullingen als vanzelf bij het geheel betrokken kunnen worden. De overdekte foyer kijkt aan de achterzijde uit op dit gebouw. Daarmee sorteren we voor op eventuele nieuwe functies in de toekomst in dit pand, zoals starterswoningen, seniorenwoningen, een gezondheidscentrum, of een andere publieksfunctie. Een snelle verbinding is logisch en snel te maken.

Op deze manier blijft de mogelijkheid bestaan om de rest van het parkeerplein in de toekomst te bebouwen en dit nieuwe gebouw eenvoudig te koppelen met het nieuwe Huis van Son. Tot die tijd maken we gebruik van de parkeervoorziening op deze plek. De pleinen worden weer pleinen om te vertoeven en in navolging van het terras bij café de Zwaan maken we ook een terras aan de Nieuwstraatzijde. Zeker als er iets teruggehaald wordt van de oorspronkelijke buiging in de hoofdweg die voortkwam uit de Dommelstraat. Het plein wordt zo een echt plein met een buitenpodium vóór de oorspronkelijke entree van de kerk. Dit buitenpodium kan geïntegreerd worden bij evenementen binnen of gecombineerd worden met een tent.

Ontwerp transformatie Sint-Petrus' Bandenkerk Son - LA | Architecten Ingenieurs

De multifunctionele ontmoetings- en belevingsruimte

De nieuwe multifunctionele ontmoetings- en belevingsruimte komt in het nieuwbouwdeel en in het voorste deel van de bestaande kerk. Hier bevinden zich de publieke functies die mensen aantrekken en elkaar laten ontmoeten. Bij de entree bevindt zich een ontvangstpunt waar de bezoeker persoonlijk wordt verwelkomd door de gastheer of gastvrouw van het Huis van Son. Deze geeft de bezoeker informatie over het Mediahuis (de bibliotheek), het Theater of de dagactiviteiten voor jongeren en ouderen. Bezoekers voor de Sonse tandartsen kunnen in de bibliotheek wachten met een kop koffie van de lokale wereldkampioen barista Merijn Gijsbers.

Elke doelgroep – van jong tot oud – kan hier elke dag van de week terecht; door de vele mogelijkheden en faciliteiten in het Huis van Son is er altijd wat te doen, zowel overdag als in de avonden. Deze voortdurende drempelloze inloop zorgt voor leven in de brouwerij.

Diverse gebruiksmogelijkheden

In ons ontwerp voor het Huis van Son zijn drager (constructie) en inbouw (inrichtingswanden) voor het grootste deel los van elkaar gehouden. Op die manier hoeven we alleen maar rekening te houden met de brandscheidingen.
Verder zijn alle verdelingen van de kleine ruimten weer aan te passen of weg te halen. We hebben met deze opzet veel flexibiliteit en verschillende gebruiksmogelijkheden gecreëerd.

Daarbij hebben we ook rekening gehouden met veel wisseling in de geluidsniveaus bij verschillend gebruik, zoals vergaderen versus repeteren. Bij het ontwerp hebben we als vuistregel gehanteerd dat er bij verschillende
geluidsniveaus altijd een dubbele scheiding moet kunnen worden gemaakt. Dit is bijvoorbeeld mogelijk door een gangruimte of een tussenruimte.

De multifunctionaliteit loopt als een rode draad door ons ontwerp. De begane grond bestaat uit een theaterzaal en een kleine zaal die kunnen worden samengevoegd. De kleine zaal laat zich weer te splitsen in twee nog kleinere zalen. Ook de podiumzaal kan worden gebruikt als een aparte zaal. Op de begane grond bevinden zich bovendien ook nog vier multifunctionele zalen voor o.a. dagbesteding en vergaderen, allemaal voorzien van direct daglicht. Op de 1e verdieping liggen ook nog twee hogere zalen die te koppelen zijn tot 1 grotere zaal. Naast de grote zaal kan in deze opzet nog gebruik gemaakt worden van 6 zalen waarvan 4 met direct daglicht. Boven zijn er 2 zalen apart en gezamenlijk in te zetten. In totaal zijn er dus 8 multifunctionele zalen, waarvan 2 voor dagbesteding op de begane grond.

De bibliotheek in het hart

De bibliotheek van Son en Breugel vormt al sinds jaar en dag hét knooppunt voor kennis, contact en cultuur in het dorp. Net als elke andere openbare bibliotheek richt Bibliotheek Dommeldal zich op ‘het bijdragen aan en de basis vormen voor de kennis- en informatiesamenleving’. De bibliotheek is vormt daarbij een onmisbare schakel; voor het verbinden van mensen en informatie en voor het bieden van een platform voor persoonlijke ontwikkeling. Het succes van deze missie staat of valt met de aantrekkingskracht van de bibliotheek voor de lokale gemeenschap, overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

Daarom zetten wij de bibliotheek in het brandpunt van het Huis van Son, als een ware ‘kenniswerkplaats’, met een breed scala aan voorzieningen en voldoende stroompunten om iedereen te kunnen helpen. De hele ruimte krijgt gratis Wifi en meer dan de helft van de lees- en werkplekken is mobiel ingericht, zodat de ruimtes multifunctioneel zijn en kunnen worden ingedeeld naar gelang de behoeften van de gebruikers op dat moment. De nieuwe ‘bieb’ vormt zo het decor voor boekenclubs, voorleesmiddagen, signeersessies en lezingen van schrijvers, debatten en discussies, en informatiebijeenkomsten van de gemeente.

Het theater

Het theater is bereikbaar via de gehele multifunctionele open L-vormige ruimte die om de theaterdoos is gelegd. De theaterdoos zelf is hoog en multifunctioneel. Met een flexibele tribune die naar wens kan worden ingeperkt of uitgebreid. Ook het podium kan omhoog en omlaag en als kleine zaal gebruikt worden. De ruimten aan de zijkant dienen als zijtoneel in de avond. De multifunctionele zalen aan de achterkant kunnen dienen als achtertoneel of als kleedruimten voor grotere groepen. Ze kunnen natuurlijk ook zelfstandig worden ingezet voor een cursus, vergadering, bridge of yogales.

Het theater is akoestisch gescheiden van de multifunctionele zone die aan de voorzijde om het theater heen ligt. Hier bevinden zich ook de facilitaire ruimten zoals toiletten en de garderobe. Geen belemmering, maar altijd dichtbij vanuit alle delen van het gebouw.

Onder de flexibele tribune in het theater is een heuse jeu-de-boulesbaan aangelegd, zodat de Sonse jeu-de-boulesspelers het hele jaar hun boules binnen kunnen werpen, ongeacht het weer buiten. Het theater heeft op deze manier nóg een extra functie, naast die van concertzaal, muziekruimte en bioscoop.

Ontwerp transformatie Sint-Petrus' Bandenkerk Son - LA | Architecten Ingenieurs

De architectuur, duurzaamheid en integratie van groen

Het nieuwe Huis van Son wordt een open, hartelijk gebouw dat iedereen in z’n armen sluit. Transparant en met een duidelijke structuur. Alle gevels richting het centrum hebben in dit het ontwerp een bepaalde transparantie gekregen. Een venster naar het dorp. Aan de zijde van het kerkplein hebben we de oude entree – en dan vooral de deurpartijen – voorzien van volledig glas. De  oorspronkelijk dichte gevel aan de zijde van de Nieuwstraat is een binnengevel geworden waartegen een nieuwe foyer over twee lagen is gebouwd. Deze nieuwbouw is subtiel transparant vormgegeven. Ze nodigt uit, maar geeft tegelijk voldoende privacy voor de activiteiten die binnen plaatsvinden. Je ziet dat er mensen zijn en dat het een bruisend Huis van Son is zonder dat je bij het voorbijrijden ziet wat er binnen precies gebeurt. Dit effect bereiken we door de slimme plaatsing van de houten lamellen. Deze komen rechtstreeks voort uit de bestaande lamellen in de gevel van de Sint-Petrus’ Bandenkerk. Het nadeel van de dichte zijgevel naar de Nieuwstraat wordt hiermee volledig opgeheven.

We laten de bestaande kerk met zijn bijzondere constructie en metselwerkelementen volledig in zijn waarde. En we hebben een herinnering aan de vroegere kerk met zijn kruisgewelven toegevoegd. In de richting van de lamellen in de rechter zijgevel zijn houten lamellen spanten geplaatst en andere lamellen in spiegel symmetrische richting. Zo ontstaat er een geweldige transparante nieuwe interpretatie van een kruisgewelf in naturel hout-en-glas. Daarmee hebben we ook een moderne herinnering naar het afgebrande schip van de oorspronkelijke kerk, dat achter de vrijstaande toren heeft gestaan.

Naast deze herinnering hebben de spanten nog een extra functie. Door de hoogte van de constructie bieden de lamellen ook bescherming tegen al te veel direct zonlicht en opwarming. Indirect licht en transparantie richting het centrum van Son is er genoeg.

De oorspronkelijk dichte zijgevel wordt een binnengevel die op enkele slimme plekken wordt doorbroken om meer ‘inzicht’ in de oorspronkelijke kerk te krijgen en deze zo toegankelijker te maken. De binnengevel wordt ‘behangen’ met een met wandtapijt van frisse, groene planten, voor een beter klimaat, een goede vochthuishouding en een natuurlijke koeling van hittestress. Deze vergroening van de wanden heeft ook een positief effect op de akoestiek en geeft tegelijk een groene, gezonde beleving. Het vormt een geleidelijke overgang van binnen naar buiten.

Op deze manier transformeren we een harde, gesloten gevel naar een doorwaadbare groene binnenwand. De groene wanden zijn namelijk ook van buitenaf zichtbaar. We maken de bestaande gevels van metselwerk groen tot
aan de grens met de reliëfkunstwerken. De wand is aan de binnenzijde doorgezet in de ontvangstruimte foyer. Zo wordt de buitenwereld naar binnen gehaald en ontstaat een geleidelijke overgang van buiten naar binnen. De daken zijn voorzien van een nieuw constructie die los ligt van het oude dak maar wel dezelfde vorm heeft. Hierop zijn aan de zuidzijde PV-panelen aangebracht en aan de noordzijde een sedum dak met een systeem om het hemelwater op te vangen en beheerst weer af te staan aan de omgeving. Een deel van het regenwater wordt opgevangen om de groene wand en al het andere groen in en om het Huis van Son te bewateren.

Door dit dak zelfstandig te construeren belasten we niet de bestaande dakplaten maar uitsluitend de hoofdbalken die al extra ondersteund worden. Zo ontstaat er een zogenaamde brise-soleil; alleen het bovenste dak warmt door zonnewarmte op en er ontstaat een natuurlijke, verkoelende trek onder de panelen. Het oorspronkelijke dak blijft vrij van directe opwarming en wordt ook nog geventileerd.

Alle materialen zijn herbruikbaar, hebben een lage CO2-footprint of zijn goed recyclebaar door hun enkelvoudig gebruik. Op die manier ontstaat een circulair Huis van Son met een van nature goed klimaat, akoestisch comfort en warme materialen.

De buitenzijde van het gebouw is makkelijk toegankelijk voor ramen wassen en andere onderhoudswerkzaamheden. De nieuwe open structuur en de goede verlichting dragen bij aan de sociale veiligheid rondom.

Ontwerp transformatie Sint-Petrus' Bandenkerk Son - LA | Architecten Ingenieurs

De zichtbare duurzaamheid

Naast de indirecte signalen dat het Huis van Son duurzaam is, zoals het dubbele dak, de circulaire materialen, de groene wand, willen we de inwoners van Son ook direct zicht geven op de energieprestaties van het Huis van Son. Daartoe gaan we net als in veel van onze andere projecten voor het Huis van Son een digitale Energie-Spiegel ontwikkelen. Via deze Sonse Energie-Spiegel worden bezoekers van het Huis van Son geïnformeerd over:
– het tijdstip en de buitentemperatuur;
– het elektriciteitsverbruik per uur, per week en per jaar;
– de visie van de gemeente t.a.v. energiebesparing.

We gaan bovendien graag samen met de Sonse kunstenaarsvereniging Ars Longa een kunstzinnige ‘monitor’ ontwerpen waarop aan de buitenzijde van het Huis van Son door alle passanten in één oogopslag het energieverbruik kan worden afgelezen.

Alle energiegegevens kunnen desgewenst ook door iedereen via de gemeentelijke en de projectwebsite worden uitgelezen. Indien mogelijk kan op termijn de ontwikkeling van het energieverbruik van heel Son hier worden gevolgd. Op deze manier wordt de centrale positie van het Huis van Son binnen de Sonse gemeenschap gebruikt om het energiebeleid van de gemeente te ondersteunen.

Programma, Organisatie en Routing

De ontvangstruimte van het Huis van Son is volledig naar het centrum gericht en slaat als het ware een arm om de akoestisch goed afgesloten theaterzaal heen. De gehele arm is bereikbaar vanuit de theaterzaal en andersom. Dus in de avonduren kan deze hele zone als foyer dienen rondom optredens in de zaal.

Overdag is deze hele zone druk in gebruik als mediatheek en bibliotheek, maar dan met alle denkbare vaste en virtuele media. Tegelijk kun je hier geconcentreerd werken op speciaal daarvoor gecreëerde plekken met extra goede akoestisch eigenschappen. Er komen knusse werkcoupés en half afgescheiden overlegplekken, net als in het grand café.

Ons concept lijkt op het Nieuwe Werken; geen standaardinrichting, maar een gevarieerd palet aan werkplekken die per activiteit op maat zijn gemaakt. Van ‘aanlandplekken’ waar één persoon geconcentreerd kan werken, tot afgescheiden units voor kleine groepjes en hoge statafels voor kort informeel overleg. Met dit flexibele meubilair zijn verschillende composities mogelijk. Deze zones met toe- en afnemende concentratiedichtheid gaan geleidelijk over in het grand café. Hier vinden zowel spontane als geplande ontmoetingen plaats. Er wordt gebiljart, gekaart, gelezen, gedronken en er is zicht op de jeu-de-boulesbaan in de kleine zaal. Naast bridgetafels staan hier ook brede, luie loungebanken opgesteld. Overal in het Huis van Son komen de bijzondere koffiegeuren van onze lokaal en wereldkampioen barista Merijn Gijsbers je tegemoet. De barista serveert hier zijn specialiteiten, maar hij geeft ook workshops en test nieuw melanges uit in zijn Coffee Lab. Merijn gaat bovendien mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt opleiden tot barista. Ze draaien mee in het Huis van Son en na voltooiing van de opleiding krijgen de kersverse barista’s een certificaat uitgereikt dat wereldwijd wordt erkend en dat overal deuren naar een mooie werkplek voor ze opent.

Ook lokale bierbrouwer Engelbertus brouwt zijn beroemde en beruchte speciaalbieren in Het Huis van Son. Engelbertus is de enige bierbrouwer uit Son en Breugel. Begonnen als thuisbrouwer heeft Engelbertus zich inmiddels
op de Nederlandse bierkaart gezet met speciaalbieren als ‘Hop doet leven’, ‘Zachte heelmeester’ en ‘DDH Dip bieren’. Momenteel heeft de bierbrouwer geen eigen brouwhuis. In de regel brouwen zij hun bieren daarom bij andere brouwers volgens eigen recept. Met een eigen brouwerij in het Huis van Son kunnen zij hun speciaalbieren voortaan in Son zelf brouwen! Duurzaam – want geen transporten meer nodig – en héél erg lekker, zo vers uit de ketel. Nóg een goede reden om weer even langs te wippen in het Huis van Son…

Op gezette tijden neemt Engelbertus geïnteresseerde klanten mee in de wereld van hop en koperen ketels. Zo dragen de barista en de brouwer met hun geurige producten bij een de levendige, ambachtelijke sfeer in het nieuwe Het Huis van Son, zowel overdag als ‘s avonds. De ruimtes worden optimaal gebruikt en al die levendigheid is gunstig voor de bezettingsgraad en dús voor de exploitatie van het Huis van Son.

De theaterzaal is flexibel en multifunctioneel opgezet. Via de telescooptribune heeft iedereen optimaal zicht op het podium. Als de tribune helemaal wordt ingeschoven, ontstaat zelfs een volledig vlakke speelvloer. Het theater kan verder vergroot worden door de kleine zaal erbij te betrekken. De kleine zaal zelf is ook weer op te delen in twee aparte multifunctionele zalen.

De theaterzaal gebruikt de hele hoogte van het Huis van Son om belichting, akoestiek en geluid multifunctioneel in te zetten. Er zijn voorzieningen aanwezig om van het theater een filmhuis te maken, door vanaf de 1e verdieping te projecteren op een doek dat van boven het podium naar beneden wordt gelaten.

Achter het podium bevinden zich twee multifunctionele zalen die worden verlicht met direct daglicht. Deze zalen kunnen ingezet worden als vergader- en overlegruimten, maar ze kunnen ook dienen als achterpodium of kleedruimten voor muzikanten of toneelspelers. Wanneer alle stoelen in de grote zaal staan opgesteld, dient de stoelenberging tevens als zijtoneel. Ook aan de andere zijde beschikken we over een zijtoneel via de opslagruimten waar alle muziekinstrumenten en uniformen voor de Harmonie worden bewaard. De muziekvleugel is ook bereikbaar via de foyerruimte en de kleine zaal. Door alle ruimtes aan elkaar te koppelen, ontstaat een ruime zaal van liefst 440 m2 waarin ook grotere evenementen kunnen worden georganiseerd. Daarbij kunnen zelfs nog de foyer-zone met mediatheek en de vele doorgangen naar de zaal kunnen betrekken, waarmee het oppervlak met 550 m2 extra zelfs groeit tot 990 m2! Aan mensen die moeilijk ter been zijn is ook gedacht. In het Huis van Son komt een centrale lift die als vrijstaand element middenin de vrije ruimte overal zichtbaar is. Vanuit de vide kan je zien hoe de lift zich verplaatst tussen alle niveaus van het Huis van Son.

Vanuit de dubbelhoge foyerruimte voert een brede trap naar een tussenbordes (entresol) dat fungeert als terras waar men nét even boven het gedruis op de begane grond zit en er toch bij betrokken is. Dit bordes geeft ook toegang tot de verdere eerste verdieping. Hier komen we dan bij de flexibele werkplekken voor onder meer LEV, Lumens en Mee. Te midden van deze werkplekken ligt ook het Coffee lab. Achter de flexibele werkplekken vinden we een volgende trap naar de tweede verdieping, met daarachter de kleine spreekruimten die kunnen worden gebruikt voor gesprekken en cursussen, maar ook voor ongestoord werken. Via een vide heb je vanaf de flexibele werkplekken een mooi doorkijk naar de mediatheek eronder.

Verderop bevinden zich de ruimten van Zuidzorg. Deze ruimten zijn via de mediatheek rechtstreeks te bereiken met de trap Zuidzorg heeft via de lift en een andere trap in de mediatheek ook een snelle, rechtstreekse verbinding met de ruimten waar de dagbesteding is gevestigd. Vanuit het bordes met de flexibele werkplekken zijn ook de multifunctionele ruimten ontsloten, die als yoga- en cursusruimten gebruikt kunnen worden, maar ook als vergaderruimte. Deze zalen zijn zelfs te koppelen tot een kleine zaal voor concerten, bijeenkomsten, presentaties of andere optredens. Deze multifunctionele opzet biedt veel vrijheid in de programmering overdag en in de avonduren, zodat het Huis van Son eigenlijk nooit ‘nee’ te verkopen als er een reservering of boekingsverzoek komt. Ook deze zalen zijn voorzien van daglicht, direct van boven en indirect via de foyer.

De tandartsen van Son en Breugel vullen graag de gaten!

Op de tweede verdieping is er nog meer ruimte beschikbaar voor andere partijen die een bijdrage leveren aan het gebruik en de levendigheid van het Huis van Son. Hier zijn kantoorruimten gerealiseerd voor diverse zorgpartijen.
Zo hebben we ruimten gereserveerd voor beide Sonse tandartspraktijken, te weten Tandheelkundig Centrum Son en Breugel en Tandartspraktijk D.C.M. van den Bol. Zij hebben aangegeven graag gezamenlijk te willen deelnemen in het Huis van Son.

Het is goed mogelijk om deze ruimten in te zetten als behandelkamers voor de tandartsen. Ruimtelijk gezien is deze verdieping heel erg interessant omdat vanaf hier de speciale constructie van het dak goed zichtbaar is. De ruimten lopen vanaf de bestaande balken tot wel 4 meter omhoog, zodat er een bijzondere ruimtelijkheid ontstaat. Dit is fraai en passend bij de kleinschalige indeling van de ruimten. Het voordeel van de aanwezigheid van de tandartsen is zonneklaar; hun gezamenlijke clientèle staat alleen al garant voor zo’n 200 bezoekers per dag aan het Huis van Son! Omdat de twee praktijken hun krachten bundelen, kunnen ze bovendien meer specialistische hulp bieden, zodat de inwoners van Son daarvoor niet naar Eindhoven hoeven te gaan. De vestiging van de tandartsen zorgt ervoor dat de tandartszorg in Son is geborgd en heeft tevens een positief effect op de exploitatie van het huis van Son.

Zichtbaar Radio maken

De lokale Radio Son & Breugel heeft een uitvalsbasis nodig met vaste apparatuur en een server. Wij zouden het fantastisch vinden als het radio maken zelf ook live is te zien vanuit de ontmoetingsruimten, de mediatheek en de foyer. Daarom willen we met de mensen van Radio S&B bewerkstelligen dat hun radiostudio op een zichtbare, centrale plek in het Huis van Son komt te zitten. Een mooie plek daarvoor zou bijvoorbeeld de ruimte op de 1e verdieping kunnen zijn, naast de flexibele werkplekken. De apparatuur en servers kunnen dan worden ondergebracht in de vleugel van de muziekopslag en de muzieklessen.

Tot ziens in het nieuwe Huis van Son!

Wij maken van de Sint-Petrus’ Bandenkerk een duurzaam en prettig Huis van Son voor alle bewoners van Son. Waar het ontmoeten en beleven voor elke b bezoeker een feest is, met respect en behoud van de waarden en de bijzondere architectuur van de oorspronkelijke kerk. De kerk krijgt een nieuw venster op het hart van het centrum, vanuit wat met recht het Huis van Son van Son genoemd mag worden.

Opdracht
Opdrachtgever
Partners

Ontwerp t.b.v. architectenselectie voor de transformatie van Sint-Petrus’ Bandenkerk tot mfa Het Huis van Son, Son
Gemeente Son en Breugel
Zenzo Maatschappelijk Vastgoed
Bouwbedrijf Van de Ven
Quinta Ingenieursbureau