Wonen in combinatie met zorg

In de afgelopen jaren is de zorgvraag veranderd; mensen leven gemiddeld langer, wonen langer zelfstandig en mantel- en thuiszorg wordt gestimuleerd. Deze veranderende zorgvraag heeft invloed op de visie op wonen in combinatie met zorg en daardoor ook op het ontwerp van woonzorgcomplexen. Waar gebouwen voorheen een institutioneel karakter hadden, wordt tegenwoordig waarde gehecht aan een meer huiselijke sfeer. Waar vroeger behoefte was aan grootschalige complexen, worden nu kleine woongroepen binnen een complex gevormd. En waar eerder collectieve natte ruimtes en grote keukens de standaard waren, is er nu juist behoefte aan individuele voorzieningen. Op deze manier wordt maximaal beroep gedaan op de zelfstandigheid van bewoners, worden zorgmedewerkers ontlast en wordt het betuttelende karakter verminderd. De focus is komen te liggen op wonen in combinatie met zorg, in plaats van zorg in combinatie met wonen, waar bij de traditionele vorm van verpleeghuiszorg meer sprake van is.

Ontmoeting en individualisering

Met de toegenomen nadruk op de individuele woning wordt het steeds belangrijker om ontmoeting als een vanzelfsprekendheid mogelijk te maken. De bewoner hoeft er geen moeite voor te doen. Vaak voorzien we elke woongroep van 8 tot 10 bewoners daarom van een eigen entree, waarbij men eerst een gezamenlijke woonkamer passeert, voordat ze de eigen woning in gaan. Door de woonkamers toe te wijzen en ervoor te zorgen dat de woongroepen elkaar niet doorkruisen, ontstaat rust. Deze rust gaat samen met een gevoel van kleinschaligheid en een toename van de woonbeleving. Ook wordt iedere woongroep voorzien van een eigen buitenruimte (balkon of terras).

Nieuwbouw

Als er een kavel beschikbaar is voor nieuwbouw, vraagt het ontwerptraject om een andere aanpak dan bij het transformeren van een bestaand gebouw. We onderzoeken de ruimtelijke kaders en kijken goed naar de situatie en de eisen die de gemeente stelt. Het door de opdrachtgever opgestelde programma van eisen verwerken we in een vlekkenplan en we zorgen ervoor dat dit past binnen de gestelde eisen en kaders. Tijdens het ontwerptraject zijn we voornamelijk in gesprek met betrokkenen uit de zorg en vertegenwoordigers van bewonersgroepen en voeren we bovendien diverse omgevingsdialogen met omwonenden, zodat ook zij actief betrokken zijn bij de plannen.

Haalbaarheid transformatie

Om de ombouw van bestaande, grootschalige zorgcomplexen mogelijk te maken, brengen wij eerst schetsmatig de mogelijkheden in beeld. Daarbij letten wij goed op bestaande structuren, zoals dragende wanden, leidingschachten, gangen en trappen. Ervaring leert immers dat als we hier veranderingen in aanbrengen, het financieel vaak onhaalbaar wordt. We geven aan wat er juist wél kan binnen het gegeven van het bestaande gebouw. Vaak kunnen we namelijk met relatief eenvoudige ingrepen het wonen een nieuw karakter geven dat aansluit bij de nieuwe visie op wonen in combinatie met zorg. De schetsen worden vervolgens financieel doorgerekend en als businesscase aangeboden aan de beslissers, waardoor in een vroeg stadium inzichtelijk wordt of een verbouwing mogelijk of nieuwbouw noodzakelijk is.

Aanpak

Door persoonlijke affiniteit met en ervaring in de (ouderen)zorg, denken wij graag mee over een zorggerelateerde ontwerpvraag en onderkennen wij dat, meer dan bij elk ander type opdracht, het van belang is om alle gebruikers en andere stakeholders bij het gehele proces te betrekken. Niet alleen de opdrachtgever, maar ook bijvoorbeeld zorgmedewerkers, ergotherapeuten, fysiotherapeuten en mensen van de technische dienst. Samen bepalen we het vlekkenplan en de onderlinge relaties tussen de ruimtes, waarbij ook aspecten als de draaicirkel van het bed en de benodigde afmetingen van de badkamer worden meegenomen.

Daarnaast is het belangrijk om verschillende groepen van zorgbehoevenden te onderscheiden. Voor geestelijke gezondheidszorg (waaronder PG) gelden namelijk andere ontwerpuitgangspunten dan voor lichamelijke gezondheidszorg (waaronder somatiek en revalidatie). Zo ligt de focus bij de geestelijke gezondheidszorg veel meer op het gebruik van gezamenlijke ruimtes en in mindere mate op de individuele faciliteiten, terwijl het voor de lichamelijke gezondheidszorg juist andersom geldt. Wel gelden hier juist meer praktische aandachtspunten die van invloed zijn op de indeling en inrichting van de individuele ruimtes.

In alle gevallen is de keuze op het gebied van kleuren en materialen, het gebruik van (kunst)licht en het ontwerp van de buitenruimte belangrijk. Dit moet de zintuigen prikkelen en de huiselijke sfeer vergroten. Zo worden vaak contrastrijke kleuren toegepast op informatieve voorwerpen, zoals oriëntatiepunten, lichtschakelaars en bewegwijzering, en worden warme kleuren (rood/oranje) en natuurlijke materialen verwerkt in het interieur van de woonomgeving. Daarnaast gelden er voor elke groep van zorgbehoevenden specifieke richtlijnen op het gebied van kleuren en materialen en de inrichting van de ruimtes. Daar wordt in het ontwerpproces gericht over nagedacht, in overleg met de betrokkenen.

Meer informatie

Neem voor meer informatie over onze visie op wonen in combinatie met zorg en onze aanpak contact op via 0413 – 366 711 of via [email protected].

Gerelateerde projecten

>>> Nieuwbouw zorgappartementen Kloosterkwartier, Veghel

>>> Herbestemming en transformatie kloostercomplex Zusters Franciscanessen, Veghel

>>> Herontwikkeling voormalige Johanneskerk, Veghel

>>> Nieuwbouw woonzorgcomplex ‘De Fontein’, Aalst

>>> Nieuwbouw zorgappartementen Amarant Hellebaardlaan, Zeeland

>>> Nieuwbouw Bijna Thuis Huis Latesteyn, Nuenen

>>> Nieuwbouw woonzorgcentrum ‘Op één spoor’, Veghel

>>> Nieuwbouw zorgwoningen Rootven, Veghel

>>> Nieuwbouw woningen, (zorg)appartementen en wijkcentrum De Bolken, Veghel